محمد مؤمن بن محمد زمان تنكابني

196

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي )

مورد مقعد ورحم وجرب وحكه وجلس نزلات ورفع قمل ومداومت شستن موى به آن جهة ريختن موى نافع وروغن پسته مقوى غاليها وخوشبو كننده ؟ ؟ وبالخاصية مضر معده وسعوط أو با مشك جهة لقوه وتقويه حافظ وثيقه دماغ مجرب وبا عنبر جهة ازالهء وسواس ومواد سوداوى ورفع سموم مؤثر است وخواص ثمر درخت پسته كه مغز نبند ودر بزغنج مذكور شد فسافس به فارسي ساس نامند حيوانيست بشكل عدس وبسيار بدبوى ودر مزاج قريب بذر أريح ورايحه ء أو جهة اختلق رحم ودرد آن وشرب أو با سركه وشراب وغرغرهء أو جهة اخراهج زلوئيكه در كلو مانده باشد وگذاشتن نهائيدهء أو در فضليب جهة احتباس بول بسيار مؤثر است وبلع كردن يك عدد وآن جهة گزيدن مار شاخدار وچون در ثقبه باقلائى گذاشته بلع نمايند جهة تب ربع بيعديل يافته‌اند فسليون اسم يوناني بزر قطوناست فسوة الكلاب اسم مصرى غاليس است ونزد بعضي شابابخست فسق الها ويه حب البانست فسوة الصنع قعبل است فسيا اسم عبراني قاقله است فسوا براشين اسم عبراني اصايع صفر است فشغ بفتح فاوشين وبغين معجمه آنچيزيست كه بمجاور خود مى پيچد به حدى كه أو را بپوشاند وفاسرا وأمثال أو را از اين جهة فتناغ نامند وفنغ از جنس فاشر است دنبالتش شبيه بعنب الثعلب وشاخهاى أو باريكتر وخار أو كمتر وثمرش خوشه دار وبرگش با خشونة ودانه اش بعد از رسيدن سرخ مىگردد وطعم أو گزندهء زبان وبيخش صلب وسبطر ومنبتش آجام وبه دستور در مواضع درشت هم ميرويد وقسمى از أو بيخار ودانه أو بشكل باقلاى مصرى واز آن كوچكتر وبسيار سياه وبردور أو خط سفيدى مى باشد وظاهرا لوبياى هندى عبارت از أو باشد وقسم أول در سيم گرم وخشك وشرب برگ وثمرش رافع ضرر ادويهء سميه ومفرح ومحلل رياح وحافظ قوهء غريزيست وچون برگ أو را با عسل لعوق كرده طفل شيرخواره را بتدريج از آن بدهند در مدت حيات سموم حيواني ونباتى در أو اثر نمىكند وقدر شربتش يك مثقال است وضماد قسم ثاني زاوع أو رام ومسكن درد مفاصل وخوردن أو مورث ديدن خوابهاى پريشان ومولد خلط ؟ ؟ فصفصه معرب از اسفست فارسيست دور رطبه مذكور شد فصيل بچه شتر است فصا بكسر فاعجم الزبيب است فضه اغبارى نقره وسيم وبتركى كومش نامند وتكون أو از كوكرد وزبيق پاك دانسته‌اند كه كوكرد بقدر عشر زبيق باشد بدليل آنكه چون نقره از كوكرد مكلس كردد ويكجز واو كبريت كه نكلبس لمو نموده مثل خود زبيق را منعقد مىسازد در أول سرد وخشك وگويند معتدلست ودر تفريح وتقويت قريب بياقوت وجهة خفقان وبدبوئى دهان ومرفع رطوبات لزجه وعفونت بلغم وماليخوليا وجنون ووسواس وربو وسرفه واستسقا وسپرز وسنگ كرده ومثاهنه نافع ومضاد أو محلل أو رام وبا زبيق مقتول رافع بواسير ودر اكحال جهة بياض وتقوية باصره مفيد ومضر امعا ومصلحش كتيرا وقدر شربتش تا قدر سم است وگوكرد خام باعث سياهى أو ونمك تلخ رافع آنست وگويند گوگرد غيز جام معدل أو وبعد از تعلديل موجب ثبات أرواح هاى به ومنقى متطرقات مشاكل خود است وخوردن اشربه وخمر در ظرف نقره باعث نقريست فطر نباتيست سفيد بشكل نصف تخم مرغ كه منكوس باشد وبى برگ وگل وساقش بسيار كوتاه وجوف أو مملو از صفايح وماول أو بتركى كيلك وبه فارسي فارج نامند وفطر وكماه اسم جنس مأكول وغير مأكول آنند ونزد بعضي فطر مخصوص نوع قتال أو وگياه مخصوص مأكول است وهر چه پى لزو جدويى رايحه به وسفيد يا مايل بيترگى باشد وكوچك واز زمين خوب رويد ماكوست وسياه أو در غايت سميت وهر چه نوع سفيد وسرخ أو در تحت درخت زيتون وانجير وگردكان وأمثال أو رويد وبه دستور از سرگين وحيفها ومانند أو برايد كشنده مىباشد وگويند سفيد مأكول أو ترياق نوع سرخ اوست ومأكول أو در دويم سرد وتر واكتحال آب تازهء أو جهة بياض وتقوية باصره وپلك چشم نافع ومانع نزول آب خصوصا چون سرمه را باو پرورده كنند وسائيده وخشك أو را رفع اسهال وذرب وزلق الامعأ وضماد أو با سريشم ما هي وسركه جهة وقيله وبرآمدكى ناف مجرب ومداومت لخوردن أو قاطع نسل ودير هضم ومولد خلط غليظ وچون قبول عفونت كند بحد افراط متعفن مىشود ومسدد ومورث قولنج ودرد معده وفالج وسكته وبهترين مصلح أو آبكامه خردل ووپختن اوست با نمك وشبت وپودنه وروغن كنجد وزيتون وصغر وفلفل وخوردن زنجبيل پرورده وجوارشات وخوردن آب سرد بعد از آن بغايت مضر وبه دستور با تخم مرغ وبا گوشت خوردن واز خواص اوست كه هر حيواني كسى را بگزد كه فطر مأكول خورده باشد وهنوز از معده نگذشته باشد هيچ دوائى علاج نمىكند وهر چه در زير خم شراب رويد أو پوست أو كشنده است وجوف خشك كردهء أو مورث بيهوشى وترياق غير مأكول أو سكنجبين ما سرگين مرغ خانگى است فطر اساليون يوناني وبمعنى كرفس كوهى است واو را كرفس صخرى وكرفس ما قدونى نيز نامند وتخم أو شبيه بنانخواه وخوشبواز آن وشد است بهترين اجزاى آن تخم أو در سيم گرم وخشك وقاطع لزوجات ومدر بول وبغايت در ادرار حيض قوى الأثر ومخرج جنين ومحلل نفخ ومقاوم سموم بارده ومبهى وبغابت مفتح وجهة مغض ودرد پهلو مفيد ودر جميع افعال قويتر از ساير اقسام كرفس است وبالفعل تخم كرفس بنطى را بجاى أو استعمال مىنمايند واو مد در ومايل بمر رازي وبقدر فلفلى وبيرون سياه واندرون سفيد مايل بزردى وتند طعم وبرگ